Thứ Bảy ngày 26/11/2022 Chào mừng bạn đến với Cổng thông tin điện tử Khoa học và Công nghệ Quảng Trị Cấu trúc Cổng Đăng nhập
Tin tức - Sự kiện: Đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống
Cập nhật: Thứ Sáu, ngày 17/9/2021

Chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng
Trong Văn kiện Đại hội XIII, Đảng ta nêu rõ, Tích cực, chủ động…“giữ vững chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng trong mọi tình huống”[1]. Đây là một nội dung lần đầu tiên được ghi trong một Văn kiện Đại hội, phản ánh sự nhận thức sâu sắc của Đảng ta về tính chất của thời đại dưới góc độ khoa học – công nghệ, bởi cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN4.0) sẽ chuyển dịch toàn bộ thế giới từ thế giới thực sang thế giới số[2].
Trong thời đại CMCN 4.0, sở hữu không gian mạng ngày càng mang tính cộng đồng cao.

Từ quá trình nhận thức…

Chủ quyền số quốc gia là khái niệm được hình thành dần trong quá trình nhận thức phản ánh sự tiến bộ của khoa học, công nghệ. Trong những năm giữa thế kỷ trước, người ta thường nói đến tài nguyên số hay chủ quyền số theo nghĩa hẹp, chủ yếu là tần số vô tuyến điện, Việt Nam cũng không phải ngoại lệ.  

Tuy nhiên, khi cuộc CMCN4.0 bùng nổ thì nhận thức của nhân loại về tài nguyên số cũng được mở rộng. Theo đó, khái niệm chủ quyền số quốc gia cũng hình thành, việc bảo đảm an ninh quốc gia ngày nay không còn giới hạn trong phạm vi lãnh thổ, lãnh hải, lòng đất, vùng trời, trên vũ trụ… mà còn cả không gian mạng chứa đựng những hoạt động vì lợi ích của mỗi quốc gia, dân tộc.

Trong thời đại CMCN 4.0, sở hữu không gian mạng ngày càng mang tính cộng đồng cao. Theo đó, công dân của nước này có thể thực hiện các hoạt động trên lãnh thổ nước khác mà không cần có sự hiện diện như: Mua sắm hàng hóa, dịch vụ online; các cá nhân, tổ chức của nước này có thể can dự vào các hoạt động ở nước khác... Vì thế, mỗi quốc gia đều nỗ lực tìm giải pháp bảo vệ lợi ích của mình, và khái niệm chủ quyền số quốc gia cũng hình thành ngày càng rõ nét.

Không gian mạng là “mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, Internet, máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian, thời gian”[3].

Vấn đề đang đặt ra là nhận thức chủ quyền số trên không gian mạng có hàm chứa trong khái niệm truyền thống về chủ quyền quốc gia hay không, hiện vẫn còn các ý kiến khác nhau. Giới chuyên gia cho rằng, dù sớm hay muộn thì giới học thuật của các quốc gia và quốc tế cũng sẽ phải có sự điều chỉnh sao cho nhận thức của nhân loại phù hợp với thực tiễn thế giới đang thay đổi bởi cuộc CMCN4.0.

Đến chủ động trong đường lối chủ trương chính sách…

Nhận rõ tầm quan trọng của tài nguyên tần số, năm 1959 Việt Nam đã ban hành các Nghị định 344/TTg và 345/TTg về quản lý máy phát và tần số vô tuyến điện. Tiếp đến là Luật tần số vô tuyến điện có hiệu lực ngày 1/7/2010. Theo đó, hệ thống qui hoạch tần số cũng hình thành tạo cơ sở cho sự phát triển các lĩnh vực: phát thanh, truyền hình, thông tin di động, dẫn đường hàng không, hàng hải và an ninh, quốc phòng...

Năm 2019, nhằm tạo hành lang pháp lý để quản lý tài nguyên số, nhà nước ta đã ban hành Luật An ninh mạng. Theo Điều 30, “Lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng được bố trí tại Bộ Công an, Bộ Quốc phòng”[4], nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là nguyên tắc đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Văn kiện Đại hội XIII, trong mục Kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XII, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm, Đảng ta đánh giá “Bước đầu hình thành hệ thống pháp luật và cơ sở vật chất cho việc bảo đảm an ninh mạng…, không gian mạng quốc gia. Ban hành và thực hiện Chiến lược an ninh mạng quốc gia”[5].

Khi nói về những hạn chế trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, “an ninh mạng” cũng được Văn kiện Đại hội XIII nhắc đến là “lĩnh vực chưa thật vững chắc”… “Công tác quan lý còn hạn chế”[6]

Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021–2030, Đảng ta chỉ rõ: Phải “đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số trên nền tảng khoa học và công nghệ”. Theo tinh thần “bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số lĩnh vực so với khu vực và thế giới.”[7]

Định hướng phát triển khoa học công nghệ, Đảng ta còn khẳng định cần “tập trung nghiên cứu, ứng dụng công nghệ lõi, công nghệ số”[8]; và vai trò dẫn dắt của “hạ tầng công nghệ số, làm nền tảng cho nền kinh tế số, xã hội số gắn với bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng”[9].

Khi xác định các đột phá chiến lược, Nghị quyết Đại hội XIII còn nhấn mạnh “chú trọng phát triển hạ tầng thông tin, viễn thông, tạo nền tảng chuyển đổi số quốc gia, từng bước phát triển kinh tế số, xã hội số.”[10] Đó là những cơ sở lý luận và thực tiễn rất quan trọng để “giữ vững chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng trong mọi tình huống”. 

Và những giải pháp cần quan tâm

Một là, tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức toàn dân.  Chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng tương đối trừu tượng, vừa có cấu trúc vật lý được đặt trên mặt đất gắn liền với những địa danh cụ thể, lại vừa tồn tại trên không gian ảo. Đây là vấn đề mới và khó cần được giải quyết thông qua giáo dục để toàn dân hiểu rõ nội dung mới trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Các hoạt động trên không gian mạng có đặc điểm là: Tốc độ truyền tải, tìm kiếm thông tin nhanh, với kho dữ liệu khổng lồ; tính liên kết, tương tác, đa phương tiện và cộng đồng rất cao; là một bộ phận cấu thành và bao trùm mọi mặt đời sống xã hội, mang lại những cơ hội mới cho sự hợp tác và phát triển. Vì thế, cần “nhận thức, đánh giá đúng, đầy đủ, sâu sắc về thời cơ, thách thức đối với nước ta trên không gian mạng… góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới”[11].

Hai là, đổi mới chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong hệ thống giáo dục quốc dân. Theo đó, điều chỉnh, bổ sung những nội dung, chương trình mới, ưu tiên những kiến thức mới về số và chủ quyền số quốc gia cần bảo vệ.

Ngày nay các quốc gia đều có chức năng quản lý nhà nước về an ninh mạng bởi vì các hoạt động trên không gian mạng luôn gắn với chủ quyền của mỗi chủ thể được xác lập thông qua các mối quan hệ tài chính và được bảo vệ bởi hệ thống pháp luật phù hợp với quan hệ quốc tế. Theo đó, các pháp nhân và thể nhân, trong và ngoài nước đều phải tuân thủ luật pháp của nước sở tại.

Ba là, bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng đấu tranh bảo vệ chủ quyền số trên không gian mạng. Thông tin trên không gian mạng luôn có sự đan xen, lẫn lộn thật giả, độ chính xác khó kiểm chứng dễ tác động tiêu cực đến cộng đồng làm gia tăng nguy cơ lộ lọt bí mật, suy giảm quyền lực nhà nước và sức mạnh quốc gia. Đồng thời, là công cụ hàng đầu để các thế lực thù địch lợi dụng phá hoại và cũng là môi trường “màu mỡ” cho các tổ chức khủng bố, tội phạm hoạt động.

Vì thế, cần nhận biết những âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch và những hình thức, phương pháp đấu tranh phù hợp; xây dựng bản lĩnh tự vệ “miễn dịch” trước những thông tin giả mạo, xấu, độc; rèn luyện kỹ năng ứng dụng công nghệ để đấu tranh khi tương tác trên không gian mạng và chia sẻ, quảng bá thông tin chính thống đến cộng đồng.

Bốn là, thực hành đấu tranh trên mặt trận đối ngoại. Hiện nay, vẫn có các quốc gia lợi dụng kẽ hở của luật pháp nước sở tại để khai thác không gian mạng như một phương tiện nhằm đạt được lợi thế chiến lược. Do đó, các quốc gia phải kiểm soát hoạt động này như một vấn đề an ninh quốc gia và quốc tế.

Cho đến nay, thế giới đã có những đồng thuận cơ bản là cần phải bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, nhưng vẫn chưa đạt đến sự thống nhất để có thể xây dựng, thiết lập các nguyên tắc pháp lý mang tính quốc tế, bởi cách tiếp cận của các nước, nhất là các nước lớn vẫn có sự khác biệt.

Như vậy, chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng là một nội dung mới, rất quan trọng và bức thiết trong nhiệm vụ bảo Tổ quốc. Vì thế, việc quán triệt sâu sắc Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và các nghị quyết chuyên ngành khác về an ninh mạng là thiết thực đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng sớm đi vào đời sống thực tiễn./.

 


[1] Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, NXB Chính trị quốc gia, sự thật, 3/2021, tr227

[2] Xem https://ictvietnam.vn: Việt Nam cần làm gì để chuyển dịch lớn từ thế giới thực sang thế giới ảo. 25/3/2021

[3] Luật An ninh mạng, số 24/2018/QH14, ngày 12/6/2014, Chương I, Điều 2, điểm 3, tr.1.

[4] Luật An ninh mạng, số 24/2018/QH14, ngày 12/6/2014, Điều 30

[5] Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, NXB Chính trị quốc gia, sự thật, 3/2021, tr68

[6] Tài liệu đã dẫn, tr87-88

[7] Tài liệu đã dẫn, tr115

[8] Tài liệu đã dẫn, tr228

[9] Tài liệu đã dẫn, tr247

[10] Tài liệu đã dẫn, Tập II, tr338

[11] Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 25/7/2018 về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, tr1.

https://dangcongsan.vn/
Tin, bài cùng lĩnh vực
Chuyển đổi số trong cơ quan đảng, đoàn thể (10/10/2022)
Khoa học xã hội và nhân văn qua 10 năm thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW (06/10/2022)
Nâng cao chất lượng nghiên cứu, học tập, quán triệt nghị quyết của Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới (11/8/2022)
Nghị quyết 18 hướng tới bảo đảm hài hòa lợi ích, giảm thiểu tiêu cực về đất đai (02/8/2022)
Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khóa XIII (29/7/2022)
Định hướng lớn để phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn mới (22/7/2022)
Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt các Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5, khóa XIII (22/7/2022)
Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIII (13/7/2022)
Bước tiến trong công tác phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay (13/7/2022)
Hoàn thiện chính sách hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo (15/6/2022)
Ra sức phấn đấu, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 5 khóa XIII (11/5/2022)
Để xứng danh Đảng cầm quyền (27/4/2022)
Đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa trong các chính sách xã hội ở nước ta hiện nay (15/4/2022)
Tự phê bình và phê bình trong xây dựng các tổ chức cơ sở đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng (06/4/2022)
Xây dựng Đảng - nhiệm vụ then chốt trong Chiến lược phát triển tổng thể của đất nước (06/4/2022)
Quán triệt, triển khai thực hiện quy định mới về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng (15/3/2022)
Tập trung chỉ đạo quán triệt, tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng (11/3/2022)
Đổi mới, nâng cao chất lượng nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền Nghị quyết Đại hội XIII (01/3/2022)
Nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ hiện nay (25/02/2022)
Xây dựng, chỉnh đốn Đảng để nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng (10/02/2022)
Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIII: Điểm nhấn trong công tác xây dựng Đảng (19/01/2022)
Góp phần đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống (30/11/2021)
Nêu cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch (23/11/2021)
Vai trò của công tác bảo vệ chính trị nội bộ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (23/11/2021)
Ban hành Nghị quyết về chuyển đổi số tỉnh Quảng Trị đến năm 2025 định hướng đến năm 2030 (16/11/2021)
Nâng cao đạo đức công vụ, đảng viên (16/11/2021)
​Ban hành Nghị quyết đẩy mạnh cải cách hành chính tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2021-2025 (08/11/2021)
Nông nghiệp công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu (15/10/2021)
Thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII (11/10/2021)
Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị - Hai nhiệm vụ song hành (11/10/2021)
Khoa học công nghệ tạo đột phá mới (29/9/2021)
Quan điểm, định hướng của Đảng về bảo vệ môi trường (28/9/2021)
Đẩy mạnh thực hiện bình đẳng giới và công tác phụ nữ theo tinh thần Đại hội lần thứ XIII của Đảng (14/9/2021)
Một số nội dung mới trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng (01/9/2021)
Nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị (01/9/2021)
Đổi mới công tác thông tin đối ngoại nhằm tích cực góp phần khơi dậy và bồi đắp khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc (01/9/2021)
Tập trung xây dựng nền hành chính theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả (23/8/2021)
Phát huy lợi thế dân số vàng, thích ứng với quá trình già hóa dân số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII (18/8/2021)
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư tại Hội nghị toàn quốc triển khai Chương trình hành động của MTTQVN thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng (17/8/2021)
Đường lối, chính sách phát triển kinh tế trong Văn kiện Đại hội XIII xuất phát từ yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn (13/8/2021)
Những điểm mới về kinh tế trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng (06/8/2021)
Nhiều cách làm sáng tạo để đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống (04/8/2021)
Con người là mục tiêu và động lực trong đường lối phát triển kinh tế (02/8/2021)
Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ (02/8/2021)
Phát triển kinh tế số ở Việt Nam (28/7/2021)
Hội nghị trực tuyến toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cho đội ngũ cán bộ, lãnh đạo Liên hiệp, các hội văn học, nghệ thuật, hội Khoa học - Kỹ thuật và các đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức (22/7/2021)
Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị theo quan điểm Đại hội XIII (21/7/2021)
Phòng, chống tham nhũng theo tinh thần Đại hội XIII của Đảng (19/7/2021)
Hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển kinh tế số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII (19/7/2021)
Quán triệt Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cho lãnh đạo cơ quan báo chí, xuất bản (15/7/2021)
Thông báo Về hướng dẫn hồ sơ, trình tự thực hiện hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực khoa học và công nghệ năm 2022

Hướng dẫn quy trình hỗ trợ ứng dụng, nhân rộng các kết quả khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Quảng Trị năm 2022

Về việc phối hợp thực hiện Đề án: "Ứng dụng chế phẩm vi sinh vật trong sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Quảng Trị"

Thông báo về việc triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 trong thực hiện thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Trị

Chuyển giao công nghệ sản xuất phân bón hữu cơ viên nén chuyên dùng cho cây lúa quy mô công nghiệp.
Tải ứng dụng Khai báo y tế toàn dân NCOV
Ứng dụng trên IOS Ứng dụng trên Android
Thống kê truy cập
Số người online 705
Hôm nay 5.175
Hôm qua 7.935
Tất cả 7.623.778
© CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUẢNG TRỊ
Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Trị
Chịu trách nhiệm: Trần Ngọc Lân, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ. Địa chỉ: 204 Hùng Vương, Đông Hà; ĐT: 0233.3550 382.
Thiết kế và xây dựng: Trung tâm Nghiên cứu, Ứng dụng và Thông tin KH&CN. Ghi rõ nguồn Dostquangtri khi sử dụng thông tin từ website này!