Thứ Tư, 03/3/2021 Cấu trúc Cổng Đăng nhập
Tin hoạt động SởTin trong tỉnhTin trong nướcTin thế giớiTin tổng hợpSở hữu trí tuệHoạt động KH&CN cơ sởPhổ biến pháp luậtPhòng, chống dịch bệnh COVID-19
TIN TỨC - SỰ KIỆN: Tin trong nước
Cập nhật: Thứ Ba, ngày 12/01/2021

Làm chủ công nghệ tính toán mưa, lũ lớn cho các lưu vực sông liên quốc gia trong điều kiện hạn chế hoặc không có dữ liệu đo đạc
Thông qua việc thực hiện một dự án do Bộ Khoa học và Công nghệ giao, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển đã làm chủ công nghệ tính toán mưa, lũ lớn cho các lưu vực sông liên quốc gia trong điều kiện hạn chế hoặc không có dữ liệu đo đạc. Thành công của dự án không chỉ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo khí tượng thủy văn mà còn có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng chống thiên tai ở nước ta.
Bản đồ dự tính biến động mưa ở các giai đoạn khí hậu trong tương lai (kịch bản RCP4.5) so với giai đoạn cơ sở 1991-2010.

Nhu cầu cấp thiết về một hệ thống công cụ tính toán khí tượng thủy văn khép kín

Mưa, lũ lớn đang có xu hướng tác động ngày càng nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường ở Việt Nam. Gần đây, ngoài các trận mưa lũ trong thời kỳ mùa lũ còn xuất hiện các trận lũ trái mùa có liên quan đến các đợt mưa lớn bất thường, và rất khó kiểm soát. Các quy trình vận hành hồ cũng không ứng phó kịp với các tình huống xảy ra. Nguyên nhân sinh lũ rất đa dạng, ngoài do mưa lớn gây lũ, thì các yếu tố như điều kiện vật lý trên bề mặt lưu vực và các hoạt động xả nước từ các hồ chứa thượng nguồn cũng có khả năng tác động đến quá trình hình thành và phát triển lũ, thậm chí có thể gây lũ với cường độ lớn và thời gian dài hơn. Quá trình hình thành và phát triển mưa lũ là rất phức tạp, do đó đánh giá được quá trình hình thành mưa lũ lớn trong quá khứ và dự báo những biến đổi các đặc trưng này trong tương lai dưới tác động của biến đổi khí hậu là rất cần thiết. Đặc biệt, khi các lưu vực sông lớn của Việt Nam như hệ thống sông Hồng - Thái Bình, sông Mê Kông đều có phần thượng nguồn nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam. Đây là phần lưu vực mà dữ liệu đo đạc bị hạn chế, thậm chí không được chia sẻ.

Các công nghệ tính toán khôi phục và dự báo mưa lũ ở Việt Nam hiện còn nhiều hạn chế. Các nghiên cứu trước đây chưa xét hoặc chưa có được các đánh giá chính xác, cụ thể về mức độ ảnh hưởng của các hoạt động sử dụng nguồn nước phía Trung Quốc lên khu vực hạ lưu; chưa đánh giá chính xác được quá trình hình thành, phát triển mưa và dòng chảy lũ, đặc biệt là các trận mưa lũ bất thường trên lưu vực. Các kết quả nghiên cứu của các đề tài trước đây mới chỉ dừng lại ở mức độ phạm vi trong lãnh thổ Việt Nam. Do đó, việc tìm kiếm các công nghệ mới có khả năng tính toán khí tượng thủy văn khép kín, nhằm mô phỏng được điều kiện khí tượng thủy văn chi tiết cho một lưu vực cụ thể, có thể tính toán khôi phục và dự báo điều kiện khí tượng thủy văn trong quá khứ và tương lai, đặc biệt là trong thời kỳ mưa lũ là rất cần thiết.

Trước thực tiễn nêu trên, Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển đã đề xuất và được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt thực hiện dự án “Tiếp thu công nghệ tính toán mưa, lũ lớn cho các lưu vực sông liên quốc gia trong điều kiện hạn chế hoặc không có dữ liệu đo đạc - áp dụng thử nghiệm cho lưu vực sông Đà - Thao (bao gồm cả phần lưu vực thuộc lãnh thổ Trung Quốc)”. Mục tiêu của dự án là tiếp thu và làm chủ được công nghệ tính toán mô phỏng mưa, lũ lớn cho các lưu vực sông liên quốc gia trong điều kiện hạn chế hoặc không có dữ liệu đo đạc; góp phần nâng cao năng lực tính toán, dự báo khí tượng thủy văn phục vụ công tác phòng chống thiên tai của Việt Nam; đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường năng lực, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học về vấn đề mưa, lũ lớn của Việt Nam.

Ứng dụng thành công mô hình WEHY-HCM trong tính toán mưa, lũ lớn cho các lưu vực sông liên quốc gia

Thực hiện dự án, nhóm nghiên cứu của Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển đã hợp tác với Trung tâm Nghiên cứu Thủy văn California, Đại học Tổng hợp UC Davis (Hoa Kỳ) trong việc tiếp nhận, chuyển giao công nghệ mô hình khí tượng thủy văn kết hợp (WEHY-HCM). Đây là một mô hình số vật lý đầy đủ dựa trên các quá trình thủy văn và môi trường trong lưu vực. WEHY-HCM đặc biệt ở chỗ được xây dựng dựa trên các phương trình bình quân diện tích để có thể tính tới sự không đồng nhất về đặc điểm đất và yếu tố địa hình của các ô lưới nhỏ trong lưu vực. Do có tính năng độc đáo này nên WEHY-HCM có khả năng mở rộng với các tỷ lệ không gian khác nhau, có thể tính toán trong điều kiện hạn chế về các dữ liệu khí tượng thủy văn.

Với mô hình WEHY-HCM, các số liệu khôi phục không chỉ có mưa và dòng chảy mà còn đưa ra các bộ số liệu khí tượng như gió, nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, bức xạ, hay bộ số liệu thủy văn về dòng chảy trong sông, dòng chảy sát mặt, dòng chảy trên sườn dốc, dòng chảy sát mặt sườn dốc… Các số liệu này sẽ giúp các nhà khoa học xác định được quá trình hình thành các trận lũ lớn từ khí tượng hay từ các điều kiện tự nhiên như mặt đệm, thảm phủ… Ngoài ra, khi kết hợp với mô hình hồ chứa, cũng giúp các nhà khoa học đánh giá được khả năng phòng lũ, kể cả những trận lũ từ rất xa trong quá khứ dựa vào quy trình vận hành hiện thời. Phương pháp này sử dụng các bộ dữ liệu khí tượng toàn cầu, các số liệu vật lý mặt đệm thông qua ảnh vệ tinh, và các số liệu kiểm định cũng được thu thập từ các nguồn dữ liệu ảnh vệ tinh (mưa, nhiệt độ), hay các số liệu đo đạc tại Việt Nam.

Kết quả hợp tác giữa các nhà khoa học Việt Nam và Đại học Tổng hợp UC Davis đã giúp nhóm nghiên cứu của Việt Nam làm chủ được Hệ thống công nghệ bao gồm bộ mô hình WEHY-HCM với đầy đủ cơ sở dữ liệu phục vụ tác nghiệp được cài đặt trên các máy tính cấu hình cao (HPC) tại Việt Nam. Ứng dụng công nghệ được chuyển giao, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển đã khôi phục được bộ dữ liệu mưa và dòng chảy trong quá khứ trên toàn bộ lưu vực sông Đà - Thao (bao gồm cả phần thượng nguồn lưu vực thuộc lãnh thổ Trung Quốc) từ năm 1900 đến 2017; xây dựng được bộ dữ liệu tính toán dự báo diễn biến lượng mưa, dòng chảy trong tương lai cho toàn bộ lưu vực sông Đà - Thao (2017-2100) theo các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau; tính toán khôi phục các trận mưa, lũ lớn trong quá khứ và phân tích đánh giá các đặc trưng lũ trên lưu vực. Kết quả được sử dụng để xác định cơ chế hình thành mưa lũ và tính toán kiểm tra quy trình vận hành hệ thống hồ chứa trên lưu vực sông Đà - Thao.

Ngoài ra, dự án đã tổ chức được 3 khóa đào tạo ngắn hạn và tập huấn chuyển giao công nghệ gắn liền với các chủ đề về mô hình khí tượng thủy văn vật lý thực (Physically based hydro-climate model) cho các nhà khoa học Việt Nam với sự hỗ trợ của các chuyên gia đến từ Đại học Tổng hợp UC Davis.

Chuyên gia Đại học Tổng hợp UC Davis chia sẻ về công nghệ mới trong tính toán khí tượng thủy văn tại Việt Nam.

Hiệu quả mang lại

Dự án được thực hiện thành công đã giúp các nhóm nghiên cứu ở Việt Nam tiếp cận được các phương pháp hiện đại về khôi phục các số liệu khí tượng, thủy văn trong điều kiện hạn chế về số liệu, hoặc không có số liệu bên ngoài lãnh thổ. Tiếp cận được với các nguồn số liệu ảnh vệ tinh, ảnh viễn thám chất lượng cao, các số liệu toàn cầu về thảm phủ, đất, địa hình... Ngoài ra, dự án đã giúp các nhà khoa học trong nước tiếp cận với công nghệ mới trong công tác dự báo các tác động của biến đổi khí hậu, và thực hiện các nghiên cứu liên quan đến các tác động của biến đổi khí hậu một cách chi tiết đối với các điều kiện hình thành mưa, dòng chảy lũ trên một lưu vực cụ thể.

Việc thiết lập được hệ thống tính toán khôi phục và dự báo điều kiện khí tượng thủy văn trên toàn bộ lưu vực sông Đà - Thao tạo điều kiện cho các nhà khoa học Việt Nam tiến hành các nghiên cứu, phát triển, và đánh giá tổng quát được quá trình hình thành các trận mưa lũ trong quá khứ (từ năm 1900 đến nay), tương lai (đến năm 2100). Đồng thời, đánh giá được ảnh hưởng của các hoạt động sử dụng nước phía Trung Quốc xuống khu vực hạ du phần lãnh thổ Việt Nam. Đưa ra dự báo xu thế thay đổi về các đặc trưng mưa, dòng chảy lũ trên toàn bộ lưu vực nghiên cứu. Qua đó, giúp cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội và chủ động ứng phó với thiên tai mưa lũ.

Dự án là hạt nhân thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ trong lĩnh vực tài nguyên nước. Các công nghệ được chuyển giao của dự án có thể được sử dụng trong đào tạo và nghiên cứu khoa học tại các đơn vị trực thuộc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, cũng như có thể được chuyển giao và đào tạo cho các tổ chức khác của Việt Nam. Ngoài ra, việc tiếp nhận thành công các công nghệ mới, hiện đại trong tính toán khí tượng, thủy văn còn góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế của Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển nói riêng, Việt Nam nói chung trên trường quốc tế.

https://vjst.vn/
Tin, bài cùng lĩnh vực
Không ngừng đổi mới sáng tạo để phát triển nền kinh tế Việt Nam (03/3/2021)
Nữ tiến sĩ Việt dùng công nghệ AI chẩn đoán ung thư da (02/3/2021)
Ngành KH&CN đồng hành cùng cả nước chống đại dịch (02/3/2021)
Chế tạo thành công cân động điện tử, phân loại trái cây (02/3/2021)
Bản đồ đầu tiên về hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST Việt Nam (02/3/2021)
Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất - chiến lược lâu dài của mỗi quốc gia (02/3/2021)
Sản xuất thức ăn chăn nuôi lên men dạng lỏng: Tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp (01/3/2021)
3 giải pháp thúc đẩy công cuộc đổi mới sáng tạo tại Việt Nam (01/3/2021)
Đổi mới sáng tạo để bứt phá (01/3/2021)
Hoàn thiện công nghệ, thiết bị sản xuất ván ép nhiều lớp chất lượng cao và kích thước lớn đáp ứng nhu cầu sử dụng trong môi trường chịu lực lớn, độ ẩm cao (01/3/2021)
Chương trình 592: Góp phần hình thành doanh nghiệp KH&CN và nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức KH&CN công lập (01/3/2021)
Nghiên cứu khoa học ngành Công Thương: Hình thành hệ thống sản xuất, quản lý thông minh (26/02/2021)
Khai trương hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống sản xuất, cấp và quản lý căn cước công dân (26/02/2021)
Sản xuất thử nghiệm chế phẩm chức năng CAFETASO (26/02/2021)
Hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu công nghệ nano trong lĩnh vực vật liệu, sinh học trong nông nghiệp và y dược đưa ra thị trường (26/02/2021)
Sản xuất biodiesel với giá thành thấp: Một bước ngoặt mới (26/02/2021)
Lần đầu tiên “Ống dẫn mật cỡ nhỏ” phát triển trong phòng thí nghiệm được dùng để “sửa chữa” gan người (26/02/2021)
Nhiều sản phẩm khoa học và công nghệ lĩnh vực chăn nuôi được chuyển giao thành công vào sản xuất (25/02/2021)
Phát triển công nghiệp hỗ trợ để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu (25/02/2021)
Tạo vật liệu nông nghiệp từ phế phẩm cây mía, lúa (25/02/2021)
Nghiên cứu nuôi trồng nấm ký sinh côn trùng Isaria tenuipes (Peck.) Samson (25/02/2021)
Đẩy mạnh áp dụng tự động hóa trong ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam (25/02/2021)
Tiến sĩ tạo dược chất quý thay thế dược liệu ngoài tự nhiên (25/02/2021)
Chọn tạo giống cà chua bi mới (25/02/2021)
Cơ hội khởi nghiệp từ thử thách sáng tạo cùng trí tuệ nhân tạo (25/02/2021)
Hoạt động đánh giá sự phù hợp: Cơ hội và thách thức mới (25/02/2021)
Công nghiệp vi mạch tạo nền tảng cho nhiều ngành công nghệ phát triển (24/02/2021)
Lần đầu tiên sản xuất được chế phẩm Lactoferrin từ Pichia pastoris tái tổ hợp (24/02/2021)
Hệ sinh thái khởi nghiệp - ĐMST Việt Nam 2021 phát triển theo hướng chất lượng (24/02/2021)
Chế tạo thành công bộ kit chẩn đoán Ebolavirus bằng kỹ thuật Realtime RT-PCR (24/02/2021)
Tổng hợp polyanilin để lưu trữ năng lượng trên siêu tụ điện (23/02/2021)
Việt Nam sản xuất thành công giấy bao gói thực phẩm khô chất lượng cao (23/02/2021)
Tăng cường quản lý chất lượng mặt hàng xăng dầu (23/02/2021)
Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc với xuất khẩu thủy sản năm 2021 (23/02/2021)
Việt Nam có thể đưa vào sản xuất vaccine COVID-19 từ cuối năm 2021 (22/02/2021)
Chế phẩm hỗ trợ điều trị tiểu đường từ cây Lan kim tuyến (22/02/2021)
Tạo hạt nano mang thuốc chữa ung thư từ đậu nành (22/02/2021)
Khơi nguồn sáng tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp vượt khó (22/02/2021)
Việt Nam thuộc top 3 về chuyển đổi năng lượng tái tạo trong khu vực (22/02/2021)
Khẳng định sứ mệnh của KHCN và đổi mới sáng tạo (22/02/2021)
Ứng dụng của vi nấm trong thực phẩm (19/02/2021)
Tiềm năng nghiên cứu kháng nảy mầm sớm trên cây lúa nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam (19/02/2021)
Số lượng bảo hộ chỉ dẫn địa lý tăng mạnh (18/02/2021)
Kiểm soát chất lượng, tạo điều kiện thuận lợi buôn bán chế phẩm sinh học với ISO 19344 (18/02/2021)
Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam (18/02/2021)
Công nghệ cô đặc nước quả JEVA nhận giải thưởng Sáng tạo Châu Á của Quỹ ĐMST Hitachi (18/02/2021)
Robot3T sẵn sàng tấn công thị trường ngách (18/02/2021)
Bảo quản tôm thẻ chân trắng bằng dịch chiết từ rau răm (18/02/2021)
Sản xuất thành công thực phẩm giàu glutathione (05/02/2021)
Giải pháp phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững (05/02/2021)
Tải ứng dụng Khai báo y tế toàn dân NCOV
Ứng dụng trên IOS
Ứng dụng trên Android
Thông báo số 04/TB-SKHCN về việc Thông báo ý kiến kết luận của Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tại Hội nghị giao ban tháng 02/2021

Kế hoạch số 16/KH-SKHCN về việc Kế hoạch thực hiện công tác quản lý vi phạm hành chính năm 2021 trong lĩnh vực khoa học và công nghệ

Báo cáo số 15/BC-SKHCN về việc Báo cáo kết quả thực hiện công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2020

Báo cáo số 14/BC-SKHCN về việc Báo cáo kết quả thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính của tổ chức khoa học và công nghệ công lập theo Nghị định số 54/2016/NĐ-CP năm 2020

Quyết định số 28/QĐ-SKHCN về việc Quyết định về việc thành lập Hội đồng tư vấn đánh giá đề xuất đặt hàng nhiệm vụ KH CN cấp Quốc gia

Báo cáo số 16/BC-SKHCN về việc Báo cáo kết quả công tác tháng 02 và kế hoạch tháng 03 năm 2021

Kế hoạch số 15/KH-SKHCN về việc Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 của Sở Khoa học và Công nghệ

Quyết định số 26/QĐ-SKHCN về việc Quyết định thanh tra về tiêu chuẩn, đo lường, trong hoạt động sản xuất, kinh doanh Điện năng

Kế hoạch số 14/KH-SKHCN về việc Kế hoạch triển khai Kế hoạch số 5807/KH-UBND ngày 17/12/2020 của UBND tỉnh Quảng Trị

Quyết định số 25/QĐ-SKHCN về việc Quyết định về việc giao dự toán thu, chi ngân sách Nhà nước (đợt 1) Kinh phí sự nghiệp Khoa học và Công nghệ năm 2021

Thông báo đề xuất tham gia Chính sách hỗ trợ ứng dụng, nhân rộng các kết quả KH CN thực hiện năm 2021

Quy chế tiếp công dân của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị
Nội quy tiếp công dân
Thống kê lượt truy cập
Số người online 664
Hôm nay 3.512
Hôm qua 3.845
Tất cả 3.211.395

© CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUẢNG TRỊ
Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Trị
Chịu trách nhiệm: Trần Ngọc Lân, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ
 204 Hùng Vương, Đông Hà; ĐT: 0233.3550 382. Hệ thống chạy tốt nhất trên trình duyệt Cốc cốc.

Thiết kế và xây dựng: Trung tâm Nghiên cứu, Ứng dụng và Thông tin KH&CN
Ghi rõ nguồn Dostquangtri khi sử dụng thông tin từ website này